Ortodonti, diş ve çene arasındaki ilişkinin değerlendirilmesine odaklanan bir diş hekimliği dalıdır. Ağız ve diş yapısının fonksiyonel ve biyolojik bakımdan değerlendirilmesini konu alan bu disiplin, bu alandaki mevcut sorunların tedavisini de kapsar. Diş dizilimi, alt ve üst çenenin birbiriyle ilişkisi, yüzün anatomik yapısının diş ve çeneye yansıması gibi pek çok inceleme sahasına sahip olan ortodonti, tamamen kişiye özel tedavi süreçlerini içerir. Tedavinin şekli, süresi, planlaması gibi adımların tamamı kişisel unsurlara göre değişkenlik gösterir.
Genel olarak ortodonti nedir sorusunu "diş ve çene pozisyonlarının değerlendirilmesine odaklanan bir diş hekimliği alanı" şeklinde yanıtlayabiliriz. Ağız içerisinde dişlerin nerede konumlandığı, alt ve üst çenenin ilişkisi, çenenin dişlerle ilişkisi, diş ve çene yapısının ağız içi fonksiyonlara olan etkisi gibi unsurlar ortodonti kapsamında değerlendirilir. Aynı zamanda dişlerin birbirleriyle olan mesafesi, dizilim açıları, çenenin açıklığı ve kapanışı gibi unsurların da ortodontinin alanına girdiğini belirtelim.
Çoğunlukla diş diziliminin yalnızca estetik bir konu olduğu düşünülse de aslında dişlerin ağızdaki dizilimiyle alakalı sorunlar, çiğnemeden konuşmaya kadar pek çok fonksiyonu etkiler. Bu nedenle ortodontik değerlendirme, yapısal ve fonksiyonel analizlere dayanan bir alandır. Ağız içi fonksiyonların detaylı analizinin yanı sıra anatomik farklılıkların belirlenmesi, kişisel diş ve çene yapısının incelenmesi, çene ve dişin birbiriyle ilişkisinin detaylı incelemesi yapılarak mevcut sorunların belirlenmesi ve tedavinin planlanması sağlanır.
Ortodontik değerlendirme aşamaları en genel şekliyle şöyledir:
Muayene
Ortodontik değerlendirme diş hekimi tarafından yapılan muayene ile başlar. Muayene kapsamında diş dizilimi, çenelerin birbiriyle olan ilişkisi, ağız içindeki yumuşak dokuların genel durumu ve yüz bölgesindeki yapısal özellikler gözden geçirilir.
Görüntüleme Yöntemleri
Her hasta için mutlaka görüntüleme yöntemlerinden faydalanılması gerekmez. Diş hekimi tarafından gerek görülmesi durumunda görüntüleme yöntemleri devreye girer ve bu sayede daha kapsamlı bir değerlendirme yapılması mümkün olabilir. Gerek duyulması halinde panoramik röntgen, sefalometrik analiz veya üç boyutlu görüntüleme gibi yöntemlerden yardım alınabilir.
Planlama
Planlama aşaması tamamen kişisel faktörlere göre şekillenir çünkü her bireyin ağız, çene ve diş yapısı farklıdır. Diş dizilimi, çene yapısı, yaş, ağız içi fonksiyonlar, mevcut dental geçmiş ve genel sağlık durumu gibi tüm faktörler de planlama aşamasında göz önünde bulundurulur. Tespit edilen problemlere yönelik tedavi planlaması yapılır ve tedavi sürecine başlanır.
Tedavi ve Takip Süreci
Ortodontik tedaviler kişiye özel olarak planlanır ve uygulanır. Tedavi süresi boyunca ve tedavi sona erdiğinde takip süreci de kişiye göre belirlenir. Düzenli periyotlarla diş hekimi kontrollerine gidilmesi, ağız ve diş sağlığı bakımından önemlidir ve ortodontik tedavi görenlerin rutin kontrollerini aksatmamaları gerekir. Toplam tedavi süresine dair net bir zaman diliminden söz edemeyiz çünkü tedavi süresi de kişiden kişiye farklılık gösterir.
Kimler için ortodontik değerlendirmeye ihtiyaç duyulduğuna, diş hekimi tarafından yapılacak muayene ile karar verilebilir. Ortodontik değerlendirme kapsamında incelenebilecek durumlara şu örnekleri verebiliriz:
Yukarıda sıraladığımız örnekler dışında daha spesifik durumlarda da diş hekimi muayenesi ile ortodontik değerlendirmeye ihtiyaç duyulabilir. Genellikle diş çapraşıklığı hakkında bilgi edinmek isteyen kişiler mutlaka ortodontik tedavi uygulanması gerektiğini düşünebilir ancak bu kararın diş hekimi tarafından verilmesinin uygun olduğu unutulmamalıdır.
Kimi zaman çene kapanış sorunları yaşayan bireyler rutin diş hekimi muayenesinde bu soruna sahip olduğunu fark edebiliyor. Bu gibi durumlarda diş hekimi tarafından hastaya ortodontik değerlendirme önerisi iletilebilir. Kaza ve travmalardan kaynaklı olarak çenelerde yapısal hasarlar meydana geldiğinde de ortodontik değerlendirmeye gereksinim doğabilir.
Ortodontik değerlendirme süreçlerinde çeşitli yaklaşımlar kullanılabilir ve bu yaklaşımlar genellikle hareketli apareyler, sabit sistemler ve şeffaf plaklarla ortodontik değerlendirme şeklindedir. Her yaklaşım kendi dinamiği içinde farklı değerlendirme potansiyeli sunar.
Hareketli Apareylerle Ortodontik Değerlendirme
Belirli zamanlarda takılıp çıkarılabilen hareketli apareyler, çoğunlukla çene gelişiminin yönlendirilmesini amaçlar. Dişlerin konumunun hafif seviyede değiştirilmesini ya da desteklenmesi hedefiyle de hareketli apareyler kullanılabilir. Bu araçlar hastalar tarafından takılıp çıkarılabilme özelliği taşır. Ancak nasıl ve ne kadar süre ile kullanılacağına diş hekimi karar vermelidir. Büyüme ve gelişim döneminde olan kişilerde çene yapısının incelenmesine katkıda bulunabilen hareketli apareyler, ağız hijyeni rutinine devam edilmesine engel değildir.
Sabit Sistemlerle Ortodontik Değerlendirme
Sabit ortodontik sistemler ise dişin yüzey kısmına özel materyaller ile yapıştırılan braketler ve bu braketleri birbirine bağlayan telleri kapsar. Sabit sistemler ağız içerisinde sabit bir şekilde konumlanır ve diş hekimi tarafından belirli periyotlarla kontrol edilerek sıkılabilir ya da gevşetilebilir. Gün boyunca etki sağlayan sabit sistemler metal, seramik gibi farklı materyallerden üretilebilir. Diş hekimi tarafından hasta için en uygun materyal seçilir ve uygulama sağlanır. Sabit sistemler de diş konumunun kontrollü bir şekilde düzeltilmesini hedefleyen ortodontik araçlardır.
Şeffaf Plaklarla Ortodontik Değerlendirme
Şeffaf plaklar tamamen kişiye özel olarak üretilen araçlardır. Genellikle şeffaf plak bilgilendirme kapsamında aktarılması gerekenlerden biri de plakların belirli periyotlarla değiştirilmesi gerektiğidir. Değiştirilen her şeffaf plak, dişlerin belirli bir düzeyde değerlendirilmesine katkıda bulunur. Şeffaf plakların kullanım süresi, diş hekimi tarafından kişiye özel değerlendirme ile belirlenir.
Bireylerin ortodontik süreç boyunca bazı unsurlara dikkat etmesi önemlidir. Nelere dikkat edilmesi gerektiği konusunda şu örnekleri verebiliriz:
Ağız Hijyeni: Ortodontik süreçte ağız temizliği ve hijyenine önem verilmelidir. Ağız içi yumuşak dokuların, dişlerin ve diş etlerinin sağlığını korumak için dişler düzenli fırçalanmalı ve diş ipi ile diş aralarının temizliği sağlanmalıdır. Ortodontik değerlendirme sürecinde diş çürükleri, diş eti hastalıkları gibi problemlerin yaşanmasını engellemek adına ağız hijyeninden ödün verilmemesi gerekir.
Kontroller: Diş hekimi tarafından belirlenen periyotlarla kontrollere gidilmesi gerekir. Ortodontik değerlendirme sürecinde kontrollerin aksatılmaması önemlidir. Sürecin aksamadan, planlandığı gibi ilerleyebilmesi için kontrol tarihlerinin geciktirilmemesi de önem taşıyan unsurlardan bir diğeridir.
Beslenme: Bu süreçte bazı besin çeşitlerine karşı daha dikkatli olunması gerekebilir. Bu besinler, kullanılan ortodontik yöntemlere ve ağız içi yapıya göre değişebilir. Diş hekimi tarafından iletilen öneri ve uyarılara harfiyen uyulması önem taşır.
Ortodontik incelemelerin ne kadar süre boyunca devam edeceği tamamen kişisel faktörlere göre belirlenir. Ortodontik tedavi kapsamında yapılan işlemler ve takip süreçleri kişiden kişiye değişir. Bu nedenle her hasta için net bir süreden söz edilmesi mümkün olamaz. Dişlerin dizilimi, çene ilişkileri gibi unsurların bireylerde farklılık gösterdiği unutulmamalıdır. Uygulanan yöntemler ve ağız içi yapıların bu yöntemlere verdiği tepki de değişebilir. Dolayısıyla kişisel faktörlere, işleme ve takip süreçlerine göre toplam süre değişkenlik gösterir.
Ortodontik değerlendirmeye ihtiyaç duyulması durumunda hastalar ücretlendirme hakkında bilgi almak isteyebilir. Ücretlendirme, hekim tarafından kişisel durum ve planlamaya göre belirlenebilir ve bu nedenle her birey için uygulanan ücretlendirme farklı olabilir. Kişisel durumun yanı sıra yapılacak değerlendirmenin kapsamı, planlama süreçleri gibi unsurlar, ücretlendirmede etkili olur.
Ortodonti, diş ve çene ilişkilerinin değerlendirilmesini merkezine alan bir diş hekimliği alanıdır. Süreç tamamen kişiye özeldir ve muayene ile şekillenir. Bu nedenle ortodontik değerlendirmede diş hekiminin deneyimi önemli ve kritik bir unsurdur. Genel olarak Dentvibe ortodonti yaklaşımı, diş ve çene yapılarının detaylı değerlendirilmesine dayanan bir anlayışa sahiptir. Süreç boyunca bireyin ağız içi yapısı, çene ilişkileri ve ihtiyaçları göz önünde bulundurularak inceleme yapılabilir. Kişisel anatomik özellikler dikkate alınır, düzenli takip süreçlerinin sürdürülmesine önem verilir.
Bu içerik yalnızca bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Teşhis veya tedavi önerisi niteliği taşımaz.